چنین آموزشی اجباری و رایگان خواهد بود. این نظام از اصولی بنیادی پیروی می‌‌کند و از پشتوانه­ ی قانون اساسی برخوردار است. نظام مذکور فرصت‌های ممتازی برای ادامه­ تحصیل دانش‌آموزان علاقه‌مند فراهم می‌کند. پس از جنگ جهانی دوم، زمانی که دولت ژاپن در حال بازسازی کشور بود،‌ نیازهای ویژه ­ی نیروی کار به­ شدت تأسیس دبیرستان‌های جامع را تشویق کرد. معمولاً دبیرستان‌های نظری و هنرستان‌های حرفه‌ای مهم­ترین جای­گاه را داشته­اند. درجه‌بندی مدارس و دانشگاه‌ها تاکنون نیز بر همین منوال است. قانون آموزش­ و پرورشی که پس از جنگ جهانی دوم به اجرا درآمد فرصت‌های برابر آموزشی را متناسب با توانایی‌های هر فرد به رسمیت شناخت و آن را تضمین کرد (ماده­ی3). به­علاوه هرگونه تبعیض میان انسان‌ها را بر اساس نژاد، باورها، جنسیت، طبقه­ ی اجتماعی، موقعیت اقتصادی،‌ اصالت خانوادگی و... منع کرد (ماده­ ی3)، به پرورش کامل شخصیت انسان‌ها توجه نمود (ماده­ ی1) و بر احترام به آزادی علمی ‌و هم­کاری و احترام متقابل میان انسان‌ها تأکید کرد (ماده ­ی 2)، موقعیت اجتماعی معلمان را تضمین نمود و شایستگی‌های حرفه‌ای و وظایف آن را یادآوری کرد (ماده ­ی 6)، حدود و اختیارات و مسئولیت مدیریت مدارس و نحوه­ی نظارت بر آن­ها را مشخص کرد (ماده ­ی 10)، ضرورت پرورش سیاسی دانش‌آموزان در مدارس را تبیین نمود (ماده ­ی 8) و دوره­ی آموزش اجباری را از شش سال به نه سال افزایش داد (ماده­ ی 4). قانون آموزش و پرورش بر مردم‌سالاری و عدم تمرکز در اداره­ی مدارس و نفی ملیت‌گرایی افراطی و نظامی‌گری تأکید داشت و کوشش می‌کرد آموزش ­و پرورش را به سوی تمایلات بشردوستانه، حقوق انسانی، صلح و آزادی و رفاه اجتماعی سوق دهد و آن را بیش ­ازپیش با تحولات فرهنگی و اجتماعی جهان خارج آشنا و هماهنگ سازد. از نظر ساختاری در این دوره کودکستان‌ها، مؤسسات آموزشی پیش‌دبستانی به­ شمار می‌رفتند و کودکان سه تا پنج­ساله را می‌پذیرفتند. به ­علاوه مهدکودک‌‌ها برای کودکانی که والدینشان شاغل بودند طراحی و تأمین شدند و در 1988 تقریباً 9/99 درصد کودکان 6 تا 15 ساله در مدارس ثبت نام کردند و 4/97 درصد دانش‌آموزانی که دوره­ ی آموزش اجباری (9ساله) را به پایان رسانده بودند در دبیرستان­ها ثبت­ نام کردند. در ژاپن مدارس عالی فنّی ­وحرفه‌ای از 1962، یعنی 17 سال پس از جنگ جهانی دوم، بر اساس نیازهای صنعت به نیروهای کاردان فنّی تأسیس شدند و اگرچه به برنامه‌های اصلاحات آموزشی پس از جنگ ارتباطی ندارند ولی از تجربه­ ی اجرایی نظام آموزشی پیشنهادی مشاوران امریکایی تأثیر پذیرفته‌اند. علاوه بر مدارسی که نام برده شدند در ژاپن تعداد زیادی مؤسسات آموزشی وجود دارند که در قالب مدارس ویژه­ ی حرفه‌آموزی و مدارس متفرقه اداره می ­شوند. مدارس ویژه ­ی حرفه­ آموزی درواقع نوع جدیدی نظام آموزشی است که در 1976 تأسیس شدند و هدفشان کمک به دانش‌آموزان در توسعه ­ی توانایی‌هاشان برای کار و زندگی است.