آموزش قلبها و اندیشه ها

مطالعه و نگاهی بر فصل شش تا یازدهم  کتاب آموزش قلبها و اندیشه ها

                                    استاد : دکتر ابوالفضل بختیاری

دانشجو: بتول محققی                 دانشجوی علوم تطبیقی دانشگاه آزاد قم                            دی ماه 1394

درباره دستاوردهای عظیم تحصیلی دانش آموزان ژاپنی ، مطالب زیادی شنیده ایم ، اما هنوز در مورد ریشه های توفیق آنها مطالعه زیادی نداریم.مدارس ابتدایی در ژاپن ، بیشتر بر رافت و مهربانی و استقامت در بین دانش آموزان قرار دارد. مشکلات باید بدست گروه شاگردان حل شود نه معلم ؛ در جریان مشکلات و دعوای دانش آموزان موافقت هر دو طرف گرفته شود. نقش معلم در کمک به بچه ها در یادگیری و بدست گرفتن ابتکار عمل در دوست شدن با بچه های تنها و تازه وارد معنا می یابد. در مدارس ژاپن از راه تاکید بر ارزش هایی چون دوستی و مهربانی سعی می شود از آن برخورد های شدید پرهیز شود. در این نوشته برانیم با نقش بچه ها در برقراری نظم ، یادگیری و مراقبت ، مشارکت دانش آموزان در یادگیری و نگاهی به برنامه آموزشی ژاپن بپردازیم. (لوءیس, 1379)

 

دوستم بدار ، حتی وقتی کم ترین شایستگی را دارم؛ زیرا در آن وقت است که بیش ترین نیاز را به آن احساس می کنم.

آموزش قلبها و اندیشه ها ی کودکان ، از ارزشمندترین تجارب معلمان کشور ژاپن می باشد.  یکی از آموزگاران توضیح میدهد مایل نیستم بچه ها به خاطر حضور من ساکت شوند و اطاعت کنند بلکه میخواهم شاگردانی داشته باشم که خودشان بدانند که چکار باید بکنند. یکی از آموزگاران توضیح میدهد مایل نیستم بچه ها به خاطر حضور من ساکت شوند و اطاعت کنند بلکه میخواهم شاگردانی داشته باشم که خودشان بدانند که چکار باید بکنند. چهار ویژگی در نظام تعلیم وتربیت در مدارس پیش دبستانی وابتدایی ژاپن :شاگردان در نقش همتایانی برای معلم هستند؛توجیه انگیزه های مثبت برای عملکرد بچه ها ؛ درک وفهم عملی که از دانش اموزان سر زده است؛ناهنجاری های رفتاری به عنوان یه زائده شناخته شده است.

ادامه نوشته

معرفی کتاب استراتژی‌های رشد و توسعه اقتصادی

این کتاب به تحلیل مسائلی می‌پردازد که برای کشورهای توسعه‌نیافته حائز اهمیت‌اند. مؤلف سعی کرده است با تحلیل ریشه‌ای مسائل، خوانندگان را از افتادن در دام تحلیل‌های صوری متغیرهای ظاهری و بی‌بنیان برحذر دارد. در بررسی کلینیکی اقتصاد، نهادها به‌مثابه عناصر کلیدی توسعه معرفی می‌شوند، اما برخلاف تصور مرسوم در اندیشه‌های سنتی اقتصاد توسعه، نهادها، مناسب و یا سازگار با فرایند توسعه فرض نمی‌شوند بلکه بر طراحی و تدوین آن‌ها متناسب با شرایط و برقراری حاکمیت قانون، آزادی فردی، حقوق مالکیت، کنترل فساد و رانت، شفافیت و پاسخگویی تأکید می‌گردد. اعتقاد بر این است که نهادها هستند که فرصت‌ها، انگیزه‌ها، ریسک‌ها و محدودیت‌ها را تعیین و سیاست‌ها را طراحی و تدوین می‌نمایند.
برخلاف تصور مرسوم، در این‌جا «رشد و توسعه» و نیز «بازار و آزادی» مترادف تلقی نمی‌شوند و مسیر توسعه یگانه و خطی منظور نمی‌شود و یا «رشد و توزیع»، «عدالت و کارایی»، «درونگرایی و برونگرایی» و «تورم و بیکاری» متضاد دانسته نمی‌شوند بلکه بر جنبه‌های تکمیلی آن‌ها تأکید می‌شود و مسیر توسعه‌ی چندگانه و زیگزاگی معرفی می‌شود، مسیری که در آن، انسان «هدف» و خود «وسیله‌ی» توسعه شمرده می‌شود. و بر این نکته تأکید می‌شود که «رشد» بدون عدالت و آزادی، توسعه را از قالب تهی می‌سازد.

نویسنده:  محمدقلی یوسفی

 

 

   

معرفی کتاب 70 شاخص آموزشی در 20 کشور جهان

مرکز نوآوری های آموزشی مرآت، در راستای چشم‌انداز «پشتیبانی از مدارس کشور» و رسالت «ارائه‌ی راهکارهای عملیاتی به منظور بهبود مستمر کیفیت آموزش و ارتقاء بهره‌وری مدارس در راستای تحقق اهداف آموزشی کشور و ایجاد بستر جامعه آموزشی یادگیرنده»، به منظور دانش‌افزایی نیروی انسانی مدارس و افزایش مهارت ادراکی و آمد و شد از حوزة تئوری و رویکرد به حوزة روش و ابزار، اقدام به انتشار مجموعه کتاب‌های دانش‌افزایی کرده است.این کتاب ها در راستای راهکارهای ذیل سند تحول بنیادین منتشر می گردد:

 

راهکار1- توسعه زمینة پژوهشگری و افزایش توانمندی‌های حرفه‌ای به شکل فردی و گروهی میان معلمان و تبادل تجارب و دستاوردها در سطح محلی و ملی و ایجاد فرصت‌های بازآموزی مستمر علمی و تحقیقاتی و مطالعاتی و برگزاری جشنواره‌های الگوی تدریس برتر و اختصاص اعتبارات خاص برای فعالیت‌های پژوهشی معلمان.

 

راهکار 2- رصد کردن تحولات نظام آموزش‌و‌پرورش و تربیت معلم و تحولات علمی در حوزة علوم تربیتی در سطح منطقه، جهان اسلام و بین‌الملل و بومی‌سازی تجربیات و یافته‌های مفید آن‌ها و بهره‌مندی آگاهانه از آن‌ها در چارچوب نظام معیار اسلامی. 

کتابی که پیش روی شماست کتابی است مرجع، مملو از آمار و ارقام دربارة آموزش و پرورش 20 کشور که با 70 شاخص آموزشی مورد مقایسه قرار گرفته‌اند. تلاش این کتاب بر این بوده است که با جمع‌آوری اطلاعات هر کشور در یک جا، یک اثر انگشت که وجه تمایز هر کشور می‌باشد به خواننده ارائه نماید. این کتاب یک کتاب در حوزة آموزش و پرورش تطبیقی می‌باشد، با ارائه آماری توصیفی عاری از تحلیل و استنباط. تلاش این کتاب بر آن است تا دانشی را در اختیار خوانندگان خود قرار دهد تا بتوانند بر مهارت ادراکی خود بیفزایند. تأکید گردآورندگان این کتاب بر این است که مجموعه عوامل و شاخص‌های آموزشی یک کشور باید با هم مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرند و باید از مقایسه‌های موردی و جزئی بر حذر باشد. داشتن این کتاب را برای کلیه مسئولین آموزش و پرورش از سطوح بالا تا مدرسه و دانشجویان علاقه‌مند حوزة علوم انسانی به ویژه دانشجویان رشته‌های حوزة آموزش و پرورش توصیه می‌کنیم.

معرفی کتاب ریاضیات در هفت کشور جهان

کتابی که پیشِ روی شماست گزارش یک پژوهش بزرگ بین‌المللی در حیطة آموزش و پرورش و حاصل مطالعة ویدیویی تیمز در سال 1999 است. طی این پژوهش، یک گروه تحقیقاتی 317 نفره در هفت کشور دنیا، که روی هزار کلاس درس در صد مدرسه انجام گرفته است، به تجزیه و تحلیل کلاس‌های ریاضی بر اساس فیلم‌هایی که به مدت یک سال به طور مداوم از آن‌ها برداشته شده است، پرداخته‌اند. در این تحقیق 15000 مسئلة ریاضی کدگذاری و تمام مکالمات دانش‌آموزان و معلمان بررسی شده است تا بتوان به این سؤال پاسخ داد که در کلاس‌های درس مدارس هفت کشور چه می‌گذرد. این پژوهش در قالب گزارشی مفصل به همراه 34 جدول و 57 نمودار به مقایسة کلاس‌های درس هفت کشور کمک بسیار زیادی می‌کند و از همه مهم‌تر با ارائة 46 فیلم کوتاه، از شیوة تدریس معلمان در این کشورها گزارش عینی به دست می‌دهد. این کتاب با ارائة 28 فیلم پنجاه دقیقه‌ای در سایت دو سویة کتاب تلاش می‌کند تا امضای درس و یا اثر انگشت کلاس‌داری این کشورها را در پایة هشتم به خوانندگان ایرانی نشان دهد. معلمان می‌توانند با خواندن این کتاب و تماشای فیلم‌های پیوست آن- که به فارسی زیرنویس شده‌اند- در کلاس درس هفت کشور حضور داشته باشند. خواندن و مشاهدة این پژوهش می‌تواند الگوی ذهنی و تدریس مناسبی را به منظور تدوین امضای درس هر معلم در اختیار معلمان قرار دهد. خواندن این کتاب به کلیة معلمان دوره‌های مختلف تحصیلی و دروس مختلف، مشاوران، مدیران و مسئولان آموزش و پرورش به عنوان یک دورة بازآموزی مناسب، یک تور بازدید از مدارس دنیا و یک موقعیت یادگیری توصیه می‌شود.

معرفی کتاب آموزش و توسعه ، دکتر عباس معدن دار آرانی و دکتر محمدرضا سرکار آرانی

کتاب آموزش و توسعه از سوی نشر نی (با بیش از 356 صفحه) به بازار کتاب عرضه شد.

نویسندگان این کتاب دکتر عباس معدن دار آرانی و دکتر محمدرضا سرکار آرانی هستند و مقدمه آنرا هم  پروفسور محمد نقی زاده [پروفسور نقی زاده استاد و نشان امپراتوری ژاپن] نوشته است.

تغییرات شگرف و رقابتی کشورهای جهان در دستیابی هر چه سریع تر به توسعه اقتصادی و
رفاه اجتماعی و تأثیراین تحولات بر جامعه ایران باعث شده است که توجه به نقش و کارکردهای آموزش عمومی و عالی از توجه بیشتری برخوردار شود.

افزایش نقش نظام آموزشی در پویایی حیات اجتماعی، ضرورت توجه به کارکردهای اقتصادی و "تجزیه و تحلیل هزینه - فایده" آن را برای دولت و مردم مضاعف کرده است، چرا که افزایش تقاضای اجتماعی برای آموزش، حجم هزینه های آموزشی در بودجه دولت و خانوار را افزایش داده است.

به علاوه، گسترش دوره‌های مختلف تحصیلی و افزایش جمعیت تحت پوشش و به ویژه تمایل و گرایش زیاد مردم به دستیابی بیشتر به مدارک و مدارج تحصیلی بالاتر بستری فراهم آورده است که آگاهی از ابعاد اقتصادی نظام آموزشی را برای والدین، معلمان، پژوهشگران اقتصادی و آموزشی، مدیران و برنامه‌ریزان آموزشی و توسعه اجتناب ناپذیر می‌کند.

نویسندگان کتاب حاضر تلاش کرده‌اند مباحثی را مطرح کنند که به صورت عینی‌تری کارکردهای اقتصادی نظام آموزشی و ارتباط آن را با توسعه روشن سازد. 

به همین دلیل سعی شده است که حتی الامکان مباحث نوینی درباره ارتباط متقابل آموزش، اقتصاد و توسعه - به تفکیک سطوح تحصیلی - مطرح گردد و از ارائه تجزیه و تحلیل‌های ریاضی محض پرهیز، یا به حداقل آن قناعت شود.

مباحث نوین اقتصاد آموزش، اقتصاد و توسعه و سازماندهی آن درپنج بخش عمده و نوزده فصل جداگانه در این اثر، این امکان را فراهم می آورد که کتاب برای درس"اقتصاد آموزش"، "مبانی اقتصادی و اجتماعی توسعه"، "توسعه اقتصادی" و "برنامه ریزی اقتصادی و توسعه" در دوره‌های کارشناسی و کارشناسی ارشد گرایش‌های مختلف رشته‌های علوم تربیتی و اقتصاد منبع مناسبی باشد.

این کتاب کوششی است برای تبیین گستره وسیع اقتصاد آموزش و امید است بتواند فرصتی برای طرح آراء، تجربه و نظریه‌های جدید برای جامعه علمی کشور به ویژه در حوزه علوم اجتماعی فراهم سازد.

لذا، مطالعه آن  به همه کسانی که با نظام آموزشی ایران سروکار دارند و از نگاه مربی، معلم، پژوهشگر آموزشی و اقتصادی، مدیر و برنامه ریزتوسعه، و کارگزار آموزشی در آموزش عمومی، متوسطه، فنی حرفه ای و آموزش عالی می‌خواهند به تجزیه وتحلیل اقتصادی آموزش بپردازند، توصیه می‌شود

ادامه نوشته

اهمیت آموزش و پرورش در پیش از دبستان

آموزش و پرورش کودکان قبل از دبستان در نظام های آموزشی بسیاری از کشورهای جهان جایگاه حساس و ارزشمندی دارد و با توجه به توصیه کارشناسان تعلیم وتربیت مبتنی بر ضرورت سرمایه گذاری برای دوره پیش ا ز دبستان تعداد زیادی از کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه، آموزش پیش دبستانی را جزئی از نظام آموزش و پرورش همگانی قلمداد کرده اند مثلاً: کشور هلند: در سال ۱۹۹۰ آموزش کودکان سنین ۴ سال به بعد را همگانی اعلام کرد و آلمان و استرالیا، فرانسه، کره جنوبی، تایوان، کانادا، مالزی، آفریقای جنوبی تیز در تلاش اند تا آموزش کودکستانی را زیر پوشش آموزش همگانی در آوردند کشور سوئد: در سال ۱۹۹۵ اعلام کرد که تمام کودکان بالاتر از سن هجده ماه را در مهدکودک دولتی، مشروط بر آن که پدر و مادر مشغول کار یا تحصیل باشند، خواهند پذیرفت.

در کشور ژاپن، کودکان قبل از ورود به مدارس ابتدایی در کلاس های آمادگی یا کودکستان حضور می یابند در حال حاضر ۹۰% کودکان پنج ساله این کشور در این مراکز تربیتی حضور دارند و ۵۰% این مراکز توسط بخش خصوصی اداره می شود.

 

آموزش و پرورش کودکان قبل از دبستان در نظام های آموزشی بسیاری از کشورهای جهان جایگاه حساس و ارزشمندی دارد و با توجه به توصیه کارشناسان تعلیم وتربیت مبتنی بر ضرورت سرمایه گذاری برای دوره پیش ا ز دبستان تعداد زیادی از کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه، آموزش پیش دبستانی را جزئی از نظام آموزش و پرورش همگانی قلمداد کرده اند مثلاً: کشور هلند: در سال ۱۹۹۰ آموزش کودکان سنین ۴ سال به بعد را همگانی اعلام کرد و آلمان و استرالیا، فرانسه، کره جنوبی، تایوان، کانادا، مالزی، آفریقای جنوبی تیز در تلاش اند تا آموزش کودکستانی را زیر پوشش آموزش همگانی در آوردند کشور سوئد: در سال ۱۹۹۵ اعلام کرد که تمام کودکان بالاتر از سن هجده ماه را در مهدکودک دولتی، مشروط بر آن که پدر و مادر مشغول کار یا تحصیل باشند، خواهند پذیرفت.

در کشور ژاپن، کودکان قبل از ورود به مدارس ابتدایی در کلاس های آمادگی یا کودکستان حضور می یابند در حال حاضر ۹۰% کودکان پنج ساله این کشور در این مراکز تربیتی حضور دارند و ۵۰% این مراکز توسط بخش خصوصی اداره می شود.

عوامل موفقیت نظام آموزش و پرورش ژاپن

به گزارش مجله پیوند در بررسی های انجام شده نظام آموزش و پرورش ژاپن یکی از موثرترین نظام های آموزشی جهان بر پایه اصولی بنا شده است که در این مقاله به مهمترین آنها اشاره خواهد شد.

• اهمیت فراوان قائل شدن برای آموزش و پرورش، توسط مردم و دولت. ( ژاپن بیشترن سهم از تولید ناخالص ملی را صرف دوره های آموزش پیش دبستانی و ابتدایی می کند).
• تاکید بر کار گروهی.
• انعطاف پذیری و نو پذیری.
• نظام آموزشی کارآمد و کیفیت بالای آموزش.
• پشتکار، صبر و حوصله و انضباط درونی.
• احترام به دیگران.
• روحیه همکاری دسته جمعی.
• انضباط و شوق به کار.

ادامه نوشته

بهترین سیستم آموزش جهان در انگلیس و ژاپن

با توجه به نقش موثر نظام آموزشی بر تمام نهادها و جریان های جوامع و نفوذ عمیق آن بر آینده هر کشور نگاهی کلی خواهیم داشت به وضعیت نظام آموزش و پرورش کشورهای انگلستان و ژاپن به عنوان دو نظام بسیار موفق میان سیستم های آموزشی جهان.

جامعه ای که اعضای آن تحت تعلیم و تربیت درست و اصولی قرار نگرفته و مهارت های لازم به دست نیاورده باشد، نمی تواند موفق باشد. با اینکه خانواده ها در آموزش و پرورش انسان ها اساسی ترین نقش را به عهده دارند ولی نمی توانند بدون وجود سیستم آموزشی قدرتمند کاری از پیش ببرند و چنانکه باید مفید واقع شوند. امروزه موفقیت سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و هنری و حتی مذهبی و اخلاقی جوامع با وضعیت سیستم آموزشی آنها رابطه مستقیم دارد.

ادامه نوشته

جستاري به فرهنگ آموزش درمدارس ژاپن

جستاري به فرهنگ آموزش درمدارس ژاپن

  دكتر ابوالفضل بختياري

پژوهشگاه آموزش وپرورش-پژوهشكده خانواده

 

 به ژاپن بايد به مثابه آئينه نگاه كرد و نه يك راهكار 

مري وايت 1987
به نقل از لوئيس 1995 ترجمه
افشين منش و ايلبگي طاهر 1385
براي شناخت سرزمين خود،بايدسرزمين ديگري را شناخت.
 (لوئيس 1985ترجمه افشين منش و ايلبگي طاهر 1385)

اشاره

در دهه هاي اخير دستاوردها و پيشرفت هاي شگرف ژاپن موجب حيرت و حسرت جهانيان شده است. بطوريكه بسياري از پژوهشگران راز موفقيت و توفيق ژاپني ها را در فرهنگ آموزش و پرورش آن جستجو مي كنند. در اين نوشتار كه نويسنده (از کارشناسان پژوهشگاه آموزش و پرورش است) طي چندين سال به مطالعه و مشاهده سرزمين آفتاب تابان (ژاپن) پرداخته، درسهائي از فرهنگ آموزش و مدارس ژاپني ها را به صورت خلاصه ارائه كرده، كه تقديم مي شود:

 

مقدمه
 
پژوهش هاي انجام شده در خصوص فرهنگ آموزش و فرهنگ مدارس ژاپني ها، اعجاب جهانيان را برانگيخته است. بطوريكه در چندين آزمون بين المللي (TIMSS تيمز)، آموزش و پرورش ژاپن جز كشورهاي برتر جهان بوده است، همچنين مطالعات تطبيقي آموزش و پرورش نشان مي دهد كه آموزش و پرورش عمومي به ويژه دوره ابتدائي از كيفيت بسيار بالائي برخوردار است (سركارآراني، 1384). "اَزرا ووگل" (استاد دانشگاه هاروارد) كه حدود 20 سال در آنجا به مطالعه مشغول بوده مي نويسد: من از موفقيت هاي ژاپن طي دو دهه اخير شگفت زده شده بودم، از خودم مي پرسيدم چرا ژاپن، بي آنكه منابع طبيعي داشته باشد، تا اين حد در حل مشكلاتي كه براي جامعه آمريكا ناگشوده مانده موفق بوده است؟! اما به راستي راز موفقيت ژاپن در چيست و كدام ويژگي باعث شده تا بسياري از آگاهان، قرن بيست و يكم را قرن ژاپن بدانند و آن را كشور شماره 1 بشناسند؟.

ادامه نوشته

ساختار آموزشي ژاپن

سيستم اساسي آموزش برپايه تركيبي از نظام‌هاي آموزشي انگلستان، فرانسه و آمريكا قالب ريزي شده و شايد مدل آموزش آمريكا بيشترين تأثير را داشته است. نظام آموزشي زاپن به طور كلي از مقاطع آموزشي مختلف به شرح ذيل متشكل ميگردد:

. مراكز پيش دبستاني

. مدارس ابتدايي (شوگاكو)

. مدارس مقدماتي متوسطه (چوگاكو)

. مدارس تكميلي متوسطه (كوكو ؛ كوتايگاكو)

. مراكز دانشگاهي

الگوي اصلي نـظام مدرسه در ژاپن سيستمي يكپارچه مي باشد . اين سيستم بعد از سال 1947، و با اصلاح سيستم دو گانه قبلي بنا نهاده شد. مدارس عالي فنّي در سال 1962 بعنوان مؤسسه اي اضافي بر مؤسسات سيستم يكپارچه و با هدف تربيت متخصّصان مهندسي درجة مياني ايجاد شدند، امّا تعداد اين مدارس هنوز به نسبت پايين است . 

ادامه نوشته

نظام آموزش و پرورش در ژاپن

ژاپن فقط به نه سال تحصیلات اجباری نیاز دارد. سیستم آموزشی ژاپن از شش سال دوران ابتدایی، سه سال راهنمایی و سه سال دبیرستان تشکیل می‌شود.
دوران ابتدایی در ژاپن بسیار سازمان‌یافته اما در عین حال مفرح است و بر مسئولیت اجتماعی و فعالیت‌های گروهی تکیه دارد. دانش‌آموزان ابتدایی ژاپنی که می‌گویند از مدرسه لذت می‌برند از دانش‌آموزان ابتدایی امریکایی که از مدرسه رفتن لذت میبرند بسیار بیشترند. تحصیلات برای آنها تا دوران راهنمایی و دبیرستان که در طول آن مجبورند برای کنکور حفظ‌کردنی‌ها و مسائل ریاضی و علوم سخت و زیادی را متحمل شوند، مشکل نیست.

ادامه نوشته

فصل ۱۰ اقتصادآموزش ابتدایی ازکتاب آموزش وتوسعه

 عنوان : کارکردهای اقتصادی دوره آموزشی (فصل ده اقتصادآموزش ابتدایی)

 کتاب : آموزش وتوسعه نوشته معدن داروسرکارآرانی  

درس : مبانی واصول اقتصادی اجتماعی آموزش وپرورش

 استاد :دکترابوالفضل بختیاری                                

مقدمه :

 

درحالی که بسیاری ازکشورهای جهان سوم تلاش می کنندآموزش ابتدایی رابیش ازپیش گسترش دهندویونسکوسال 2015 راسال تحقق آموزش برای همه درسرتاسرجهان اعلام کرده است ولی مشکلات ومسایل اقتصادی هنوزعمده ترین مانع دستیابی به این ایده هستند . درسال 1964کمسیون عالی آموزش وپرورش هندوستان درگزارش خود ، بااین جمله شروع شد ، سرنوشت امروزهنددرکلاس های درس رقم می خورد . تاکیدعمده کمیسیون مذکورهمچون بسیاری ازکمیسیونهای آموزشی درسایرکشورها ، براین نکته بوده است که توسعه اقتصادی یک کشوربالشکری ازبیسوادان هرگزامکان پذیرنبوده ونیست . پیامدهایی همچون افزایش درآمدفردوخانواده ، فرصت بیشترشغلی ، بالارفتن بهره وری نیروی کارکشاورزی ، کاهش نرخ باروری زنان ، ودرنهایت بهبودوضعیت بهداشت وتغذیه رامیتوان مشهورترین کارکردهای گسترش آموزش ابتدایی دانست . مطالعات ساخاروپولوس درسالهای 1973 تا 2002 نشان می دهد بازده اجتماعی آموزش ابتدایی دربیشترکشورهای جهان بالاترازسایردوره های تحصیلی بوده است .

 

 

ادامه نوشته

نابرابری اجتماعی - دموکراسی و آموزش و پرورش

مقدمه

 

 نابرابری در آموزش و پرورش یکی از قدیمی ترین مسائلی است که در زمانهای مختلف توسط دانشمندان علوم اجتماعی، روانشناسان و جامعه شناسان به آن پرداخته شده است. نابرابری در زمینه های مختلف اعم از اجتماعی ، اقتصادی ، فرهنگی و برخورداری از فرصتهای آموزشی برابر تاثیرات بسزایی در میزان پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دارد.

    گفته شده است که استعداد در افراد بیشتر نتیجه عوامل و خصوصیات ژنتیکی است. در تاریخ اجتماعی کشورها به این مسئله توجه زیادی نشده است. زمانی که برای اولین بار تستهای سنجش هوش مورد استفاده روانشناسان قرار گرفته شد مشخص گردید که افراد از نظر هوشی در طبقه های مشخصی از نبوغ ذهنی تا درجات پایین توانایی های ذهنی قرار دارند. بعدها مشخص شد که هوش دارای طبقاتی است و انواع مختلفی مثل هوش کلامی، کاربردی، خلاقیت و غیره دارد.

برخی دانشمندان اصالت طبقات اجتماعی در پیشرفتهای ذهنی را نفی میکنند و برخی دیگر برای آن اهمیت قائل میشوند. در تحقیقاتی که برروی نوجوانان 14-15 ساله ای که مدرسه را ترک میکردند انجام شد، نتایج نشان داد پیشرفت تحصیلی اولا در طبقه متوسط جامعه از سایر طبقات بیشتر است و ثانیا پیشرفت تحصیلی با وضع اقتصادی – اجتماعی جامعه رابطه نزدیکتری دارد. محیطهای مساعد اجتماعی، سواد و علاقه والدین به پیشرفت تحصیلی فرزندانشان از عوامل موثر در پیشرفت فرزندان به شمار می آید.

نتایج تحقیقاتی که اخیرا انجام شده نشان میدهد که اختلافات در پیشرفت تحصیلی دانش آموزان به 1- سالهای اولیه ورود آنها به مدارس ارتباط پیدا میکند 2- باطبقه اقتصادی – اجتماعی آنها رابطه نزدیکی دارد 3- همچنین عامل جنسیت در آن موثر می باشد.

ادامه نوشته

پربازده ترین سرمایه گذاری، سرمایه گذاری در نیروی انسانی

سرمایه انسانی 

عبارتست از سرمایه گذاری روی منابع انسانی جهت افزایش بازدهی آنها. از آنجا که این نوع هزینه ها با هدف بهره برداری در آینده انجام می گیرد لذا آن را "سرمایه گذاری در منابع انسانی" می خوانند. 

به بیان دیگر سرمایه انسانی عبارت است از علم و دانش ، مهارت و تجربه ، توان و قابلیتهای و نهایتا  نظم و انظباطی است که توسط آموزش و پرورش در نیروی کار ساز جامعه خیره می شود و سبب افزایش بهره وری کار آنان در تولید می گردد. (عماد زاده،1378،ص52).

در مدل‌هاي رشد اقتصادي كه در دهه 1950 توسط اقتصاددانان نئوكلا‌سيك نظير روبرت سولو و تريور سوآن ( ‌Trevor Swan ) ارائه شده‌اند رشد اقتصادي فقط به ميزان سرمايه و نيروي كار موجود در اقتصاد ربط داده شده است و متغيرهاي غيراقتصادي نظير كيفيت سرمايه انساني و سلا‌مت نيروي كار در آنها ناديده گرفته شده‌اند. اين تئوري‌ها اذعان داشتند كه به علت قانون نزولي بودن بازگشت نسبت به مقياس، با افزايش سرمايه رشد اقتصادي كاهش خواهد يافت و لذا بايد به تكنولوژي به عنوان عامل تسريع‌كننده رشد توجه نمود. در اين تئوري‌ها تكنولوژي يك متغير برون‌زا براي مدل بود، ولي مطالعات تجربي نشان داد كه تنها تكنولوژي نگهدارنده رشد اقتصادي بالا‌ نيست و بايد به ساير عوامل خارج از مدلهاي رشد كلا‌سيك نيز توجه كرد.

 درگذشته  چنين تصور مي شد كه كليد اصلي رشد اقتصادي منابع مادي و سرمايه فيزيكي مي باشد ولي با مطالعات و آزمونهاي انجام گرفته در كشور هاي در حال توسعه به اين نتيجه رسيدند كه سرمايه فيزيكي و منابع مادي به تنهايي نمي توانند بيان كننده عوامل موثر بر رشد اقتصادي كشورهاي توسعه يافته باشند و در اصل بزرگترين سرمايه ، سرمايه گذاري در نيروي انساني است . سرمایه انسانی یک کشور صنعتی پیشرفته، اندوخته دانش هایی است که از آزمایشها به دست آمده و کار افراد آن کشور برای به کار بردن این دانش هاست . سرمايه انساني قابليت انطباق و سازگاري بيشتري با شرايط متغير و گوناگون دارد بنابراين داراي بازدهي طولاني تري مي باشد .

 در دهه 1950 تئودور شولتز اهميت سرمايه انساني (Human capital)را به عنوان عامل توليد معادل اهميت سرمايه طبيعي و سرمايه فيزيكي معرفي كرد. اين نگاه نوين و به‌ظاهر ساده در دهه‌هاي اخير اهميت فوق‌العاده‌اي يافته و در سايه آن اقتصاددانان به بازنگري در مفهوم سرمايه و سرمايه‌گذاري پرداخته و انواع جديدي از منابع (غير از انباشت سرمايه) كه مي‌تواند سبب افزايش توليد، بهره‌وري نيروي كار و سطح رفاه گردند مورد شناسايي و تأكيد قرار گرفته‌اند.

ادامه نوشته

معرفی کتاب تربیت چه چیزی نیست. نوشته دکتر عبداعظیم کریمی

نوشته ی دکتر عبدالعظیم کریمی / ویرایش دوم / چاپ نهم از موسسه فرهنگی منادی تربیت

در فصل هفم این کتاب می خوانیم :

تربیت " آموزش دادن " نیست! « هرگاه چیزی را به کودک آموزش می دهیم مانع می شویم تا خود آن را شخصا اختراع و یا کشف کند. » / ژان پیاژه

اگر حرف زدن را به کودکان درس می دهیم ، هرگز زبان باز نمی کند. این عبارت از «جان هالت» مولّف کتاب زمینه های شکست تحصیلی نقل شده است و نشان می دهد که تا چه اندازه آموزش های مدرسه ای مانع تربیت است.

در فصل نهم این کتاب آمده است :

 

تربیت دخال کردن نیست! یکی از مربیان بزرگ گفه بود: « اگر می خواهید فرزندانتان نسبت به مسولیت هایشان بی تفاوت نشوند سعی کنید نسبت به مسولیت های آنها بی تفاوت باشید! ( امیل شارتیه ، مربیان بزرگ ؛ ژان ژاتو، ترجمه دکتر غلام حسین شکوهی . انتشارات دانشگاه تهران  1355)

آنچه معلمان امروز ما می بایست در تدریس و آموزش خود توجه داشته باشند در فصل 14 این کتاب به وضوح مورد توجه قرار گرفته و حاوی مطالب بسیار مهم است.

در فصل14 می خوانیم :  تربیت « پاسخ به نیاز » است!

امیل شارتیه می گوید: « هنر معلم گرسنه کردن ذهن است نه سیر کردن آن » سقراط حکیم گفت : « هدف تربیت ، ایجاد نیاز است و نه پاسخ به نیاز»

مولانا:

آب کم جو تشنگی آور بدست                        تا بجوشد آبت از بالا و پست

در طلب زن دائما تو هر دست                        که طلب در راه نیکو رهبر است  

        بنابراین هنر معلم در تربیت و تعلیم کودک ، تحریک کنجکاوی است و نه ارضای کنجکاوی.

این کتاب تربیت را از دیدگاه های مخلف و در ابعاد اسلام ، فلسفه ، هنر ، آموزش آداب و مهارت های اسلامی – زندگانی ، روانشناسی و ... مورد توجه قرار گرفته است.

این کتاب مفید می تواند برای معلمان ، اولیا و دست اندرکاران تعلیم و تربیت در کلاس های ضمن خدمت و هم چنین در کارگاه های مهارت های زندگی و ... مورد استفاده قرار گیرد.

خواندن این کتاب را به همه ی دوست داران تعلیم و تربیت و اولیای مشتاق و فخیم در امر اربیت توصیه و سفارش می شود.

خلاصه کتاب تربیت چه چیز نیست دکتر عبدالعظیم کریمی

تربیت چه چیز نیست!
دکتر عبدالعظیم کریمی

پرسش «تربیت چیست؟» شاید بدیهی؛ واضح ترین و در عین حال از غیر ضروری ترین پرسش هایی است که به ذهن می رسد، از آن بدیهی تر و واضح تر  آن که بخواهیم در مورد این سوال  که « تربیت چه چیز نیست » بیندیشیم. اما به واقع تربیت را چگونه می توان تعریف کرد؟ اگر در تعریف تربیت  اتفاق نظر وجود داشته باشد (که البته بسیار بعید است) بلافاصله سوال دیگری پیش رویمان قرار می گیرد که هدف از تربیت چیست؟

هر زبانی که به ما ارث می رسد در آن واحد هم وسیله است و هم دام . وسیله است.چون با آن تجربه هایمان را نظم می دهیم و اطلاعات حاصل از واقعیت جاری پیرامون خود را با واحدهای زبانی کلمه ها، جمله ها و گزاره ها در می آمیزیم. دام است چون در سیطره ی دانش اکتسابی ، خلاقیت، نو اندیشی و باز آفرینی خود را از دست می دهیم.وسیله است زیرا با آن گستره ی اندیشه آموزی خود را وسیع تر می کنیم، دام است زیرا اقتباس کننده ی اندیشه ی دیگران می شویم. در واقع به جای آنکه خلق کننده ی اندیشه ها باشیم، تقلید کننده کلمات هستیم. در اکتساب و تقلید از اندیشه هاست که به تعبیر امانوئل کانت، دانشمندانی ساختگی بار می آیند که دانش در آن رشد نکرده و فقط ظاهرشان را به لعابی اندوده کرده اند. به همین دلیل است که گاهی به دانشمندانی ( یا بهتر بگوییم به افراد تحصیل کرده ای) برمی خوریم که فهم و درک کمی دارند. همچنین به همین دلیل است که دانشگاهها بیش از سایر موسسات جامعه مغزهای آشفته تولید می کنند.«کانت» نیز همچون «روسو» می خواهد که از آموختن اندیشه ها خودداری کنیم و این مانع بزرگی است برای «اندیشه ورزی». وسیله است چون با نظریات، نگرش ها و یافته های علمی آشنا می شویم و «دام» است چون این گونه اطلاعات بیرونی مانع کشف معرفت درونی می گردد.بر این اساس حکایت تربیت و روش ها و مفاهیم تربیتی نیز از این قاعده مستثنی نیست. به همان میزان که خود را به تعریف  تربیت نزدیک می پنداریم، ضرورت بازنگری و نو اندیشی  نسبت به ان را از دست می دهیم. به همان نسبتی که به تعریف جامعه از تربیت می پردازیم، خصوصیات متمایز کننده ی آن را نسبت به مفاهیم مشابه و مجاور نادیده می گیریم.اما به نظر می رسد در پاره ای از موارد ، به ویژه در موضوع و مفهوم تربیت، آن دسته  از خصوصیاتی که تربیت را از سایر مفاهیم جدا می کند بیشتر ما را به مفهوم واقعی نزدیک می کند. همچنان که ادیسون در ماجرای اختراع خود با همین روش به برق دست یافت. 

ادامه نوشته

دانشگاه هارواد

دانشگاه هاروارد

در سال ۱۶۳۸ آن ناحیه و دانشگاه تازه تأسیس را به نام کمبریج نام‌گذاری کردند. در همان سال جان هاروارد یکی از وزیران پیوریتن و وزیر امور داخلی آمریکا که استاد یکی از شعبه‌های دانشگاه کمبریج بود در هنگام مرگ، نیمی از سرمایه و املاک خود را که ۷۸۰ پوند بود با چهارصد جلد کتاب به‌کالج بخشید و کالج مزبور در سال ۱۶۳۹ به‌افتخار این مرد، هاروارد نامیده شد. تاریخچهٔ هاروارد در حقیقت از سال ۱۶۴۰ آغاز می‌شود. نخستین جشن دانش‌آموختگان دانشگاه هاروارد در سال ۱۶۴۲ برگزار شد. بر سردر این دانشگاه لوحه‌ای نصب شده که متن آن چنین است:

چون خداوند به‌سلامت ما را به‌سرزمین نیوانگلند رسانید، به یاری او خانه‌های خود را ساختیم و برای ادامهٔ زندگانی خود وسایلی برانگیختیم و مکان‌های مناسبی برای پرستش پروردگار پی‌افکندیم و به تشکیل یک دولت غیرنظامی همت گماشتیم. اما آرزوی بزرگی را که در قلب خود می‌پروراندیم و در پی تحقق آن روزشماری می‌کردیم، آموزش و پرورش بود که سعادت جاودانه در پی داشت. ما نمی‌خواستیم که دیو بی‌سوادی در کلیساها بجای ماند و کشیشان ما در تاریکی نادانی به‌سر برند.

 

ادامه نوشته

نقش زنان در توسعه اقتصادی

امروزه در سطح جهان به ويژه در كشورهاي درحال توسعه،بيشترين تمركزبرچگونگي دستيابي به اهداف توسعه همه‏ جانبه،يعني توسعه پايداروتوسعه انساني مي باشد. اين نوشتار به طرح اين پرسش مي پردازد كه مشاركت افزون تر زنان چه نقشي در توسعه‎ پايدار در كشورهاي اسلامي ايفا مي كند؟ با توجه به تجربيات كشورهاي توسعه ‏يافته چه چشم ‏اندازي براي اين كشورها در اين خصوص وجود دارد؟ مقايسه وضعيت كشورهاي خاورميانه و كشورهاي مسلمان آسياي جنوب شرقي نشان    مي دهد كه توسعه پايدار در كشورهاي اسلامي بدون مشاركت گسترده زنان محقق نمي شود. به همين سبب، مشاركت افزون تر زنان در روند توسعه كشورها امري ضروري است. مهمتر از آن اراده انجام اصلاحات لازم براي تسهيل شرايط ورود زنان به فرايند توسعه‏ تنها راه تضمين تحقق اين هدف مي باشد.

زنان در سراسر جهان نقش بسيار مهم و تعيين كننده اي در اداره امور خانواده و جامعه دارند. آنان براي تسريع روند تغيير و تحقق هدف هاي توسعه پايدار ، مي توانند مسؤوليت بسيارجدي و مهمي را برعهده گيرند .آموزش زنان و مشاركت آنان در بازاركار نقش به سزايي در توسعه كشور داشته به گونه اي كه حدود نيمي از جمعيت شاغلين دركشوررا زنان تشكيل مي دهند . از سوي ديگر ، در هرجامعه اي پرورش نسل آينده به دست زنان است و حتي اگر آنها جذب بازار كار شوند، آموزش مي تواند آنها را در پرورش بهتر فرزندان ياريگر باشد در كشور ما طي سال هاي اخير زنان هم در بحث اشتغال فعاليت عمده اي داشته اند و در اين زمينه بايد فعاليت هاي فرهنگي را در جهت بهبود نقش سنتي مادران انجام دهيم تا موقعيت زنان در جامعه بهبود يابد و زنان با تزريق فكر و ايده به كالبد اقتصادي جامعه ، مسير رشد و توسعه را هموارتر سازند .آنهامي توانند در تمام قسمت هاي اقتصادي بازوي اصلي و قدرتمندي براي پيشبرد اهداف باشند. به عنوان مثال در بسياري از نواحي كشورهاي در حال توسعه ، رشد زنان در اداره امور كشاورزي، آب ، جنگل داري و منابع انرژي افزايش يافته است . زن به عنوان يك مادر و يا به عنوان شخصي كه در زندگي اجتماعي و شغلي با افراد مختلف در ارتباط است و به خاطر ويژگي هاي روحي وعاطفي به خصوص خود مي تواند يك حامي و نگهبان در جامعه و در نتيجه حافظ توسعه پايدار باشد .زنان بايد به خود اهميت و ارزش خاصي دهند تا بتوانند در تمام زمينه ها مديران خوبي باشند. در دنيا زناني وجود دارند كه با همت و سعي خود توانسته اند مديران موفقي شوند . 

ادامه نوشته

تاریخ و فلسفه تلعیم و تربیت

تاریخ و فلسفه تلعیم و تربیت

       خلاصه کتاب تاریخ و فلفسه                                  منبع درسی رشته ارشد

    تعلیـــــــم و تربیت جلـــد1                 آمـــوزش و پرورش تطبیقــــی

پروفســـــور مهــــدی نخستیـــن                          درس تاریخ آموزش و پرورش در ایران و جهان

چرا به آموزش و پرورش نیازمندیم:  تمدن، فرهنگ و آداب 

آ ـ پ به مفهوم کلی خود نه تنها هنر است که باعث بیداری و پرورش این جنبه­ها در افراد هر خانواده برحسب، امکانات و استعداد آنان می­گردد، بلکه مهارتی برای انتقال، حفظ و توسعه بییشتر آنها در تجربیات واژگان آن می­باشد؛ البته اهمیت خاص این انتقال عواملی هستند که مسیر زندگی انسان را در جوامع مختلف و در جریان این میراث کاملاً حفظ کرده و در آن تغییرهای مهمی داده­اند.

ادامه نوشته

خلاصه فصل پنجم کتاب آموزش و پرورش در جهان نو

آمریکا و روسیه از جمله کشورهایی هستند که فعالیت های آموزشی شان بر پایه تغییر و تحولات اجتماعی بنا نهاده شده است. با وجود این که فلسفه ی تربیتی و اجتماعی این دو کشور متفاوت است؛ مشابهت های زیادی در روش های آموزشی و تربیتی آن ها به چشم می خورد. در واقع در روش اداری آمریکا و روسیه اختلاف زیادی وجود دارد اما به طور یکسان عمل می کنند. زیرا عوامل سازنده ی نظام و فشارهای سیاسی وارده بر آن ها تا حدی برابر است.هر دو کشور از مدارس خود به عنوان کانون های وطن پرستی استفاده   می کنند. شعار سیاسی آمریکایی ها «دموکراسی» است و کشور شوروی پیرو «مارکسیسم» است.در این نوشتار برآنیم تا با مشابهت ها ی روشهای اداری و آموزشی و تربیتی این دو کشور را بررسی نماییم.

 

روسیه یکی از قدرت های بزرگ اروپا، با اقتصادی پیشرفته بود. کارخانجات صنعتی، معادن زغال سنگ و نفت جزءمنابع اقتصادی مهم این کشور به شمار می رفت. بسیاری از اقتصاددانان عقیده دارند: روسیه در پیشرفت اقتصادی جهان نقش داشته است. در سال های قبل و بعد از جنگ جهانی اول کشور فرانسه بخش مهمی از سرمایه خود را در کشور روسیه و به نفع صنایع این کشور به کار گرفت. در آن سال ها آموزش و پرورش روسیه در سطح بالایی نبود؛ �ن ها تا حدی برابر است.هر دو کشور از مدارس خود به عنوان کانون های وطن پرستی استفاده   می کنند. شعار سیاسی آمریکایی ها «دموکراسی» است و کشور شوروی پیرو «مارکسیسم» است.در این نوشتار برآنیم تا با مشابهت ها ی روشهای اداری و آموزشی و تربیتی این دو کشور را بررسی نماییم.

 از زمان های گذشته آموزش و پرورش در کشور آمریکا بسیار پیشرفته بوده زیرا آن ها همیشه برای آموزش و پرورش اهمیت فوق العاده ای قائل بوده اند و بیشتر از سایر کشورها برای سیستم آموزش و پرورش سرمایه گذاری می کنند. قبل و بعد از جنگ جهانی اول کشور فرانسه بخش مهمی از سرمایه خود را در کشور روسیه و به نفع صنایع این کشور به کار گرفت. در آن سال ها آموزش و پرورش روسیه در سطح بالایی نبود؛ �ن ها تا حدی برابر است.هر دو کشور از مدارس خود به عنوان کانون های وطن پرستی استفاده   می کنند. شعار سیاسی آمریکایی ها «دموکراسی» است و کشور شوروی پیرو «مارکسیسم» است.در این نوشتار برآنیم تا با مشابهت ها ی روشهای اداری و آموزشی و تربیتی این دو کشور را بررسی نماییم.

 

ادامه نوشته

خلاصه فصل چهارم کتاب آموزش و پرورش در جهان نو

در این قسمت آموزش و پرورش در کشورهای فقیر یا غیر صنعتی را مورد بررسی قرار می دهیم. ابتدا باید بخاطر آوریم که آموزش و پرورش آن طوری که امروزه از آن درک می شود پدیده ای است که در نهضت رنسانس و روشنگری های آن آغاز شده ولی ریشه در قرون وسطی دارد.در این نوشتار بطور مختصر به بررسی آن پرداخته ایم و به موضوع موانع آموزش و پرورش در این گونه کشورها پرداخته وجهت آشنایی هر چه بیشتربا آموزش وپرورش این کشورها به ایراد سخن می پردازیم

 

اموزش وپرورش درکشورهای فقیر وغیر صنعتی از گذشته تا کنون همواره با موانع و چالش های زیادی روبرو بوده وتعلیم و تربیت در این کشورها بنابرشرایط  ومقتضیا تشان با هم تفاوتهای زیادی داشته است وعوامل متعددی باعث گردیده تا این کشورها همچنان در اموزش وپرورش پیشرفت چندانی نداشته باشند ونتوانسته باشند از موفقیتهای چشمگیری که کشورهای توسعه یافته از ان برخوردارندبهره برده باشند.در قرون وسطی اروپا از نظر اقتصادی فقیر بودوصنایع وفنون جدیددر آن به وجود نیامده بود؛به  مصداق یک جامعه ی توسعه نیافته بود وتوده های مردم ان فقیر بودند.  در قرون وسطی تعلیم وتربیت به صورت رسمی کارایی نداشت واکثریت جامعه تحت سرپرستی والدین وروحانیون بودند میزان سواد در بین انها پایین بود ودرحقیقت می توان گفت که اموزش وپرورش امروز صورت تحول یافته اموزش وپرورش در قرون وسطی است.اززمان مانی به بعد اموزش وپرورش به طور کلی در دست روحانیون و اصحاب کلیسا بود واز زمانی که دانشگاهها با فعالیت مذهبی شروع به رشد کردند حتی در ایتالیا که کانون فر هنگی قرون وسطی بود دانشگاهها جنبه ی مذهبی داشتند وزیر نظر کلیسا اداره می شدند بعد ها دانشگاهها به صورت مجامع عمومی در امدند .دانشگاهها در زمانهای بسیار قبل به دو دسته تقسیم می شدند اول انهایی که قدرت معلمان در ان بسیار زیاد بودمثل پاریس ودوم انهایی که به صورت ترکیبی از مدارس مختلف در امده بود مثل بولونی که دانشجویان هم حق مداخله داشتندکه بهترین اساتید را برای خود انتخاب کنندوکم کم این اندیشه به مداخله شاگردان در امور اموزشی از کشورهای شرقی اروپا به ایتالیا هم سرایت کردو دانشگاههای غیر مذ هبی به وجود امدند در کشورهای شمالی اروپا کلیسا نفوذی نداشت ودانشگاهها مستقل عمل می کردند واین خود سرچشمه ی اختلاف بین دانشگاهها ودر نتیجه رنسانس بود وبا وجود این حتی در قرن 13وقتی اندیشه ارسطویی با فکر مسیحیت به هم پیوند خورد دو نوع دانشگاههای یاد شده تا حدی به هم نز دیک شدند .

ادامه نوشته

خلاصه فصل سوم کتاب آموزش و پرورش در جهان نو

گسترش اقتصادی به عوامل پیچیده بسیاری ارتباط دارد. گسترش اقتصادی در جامعه به عوامل زیادی چون نیروی انسانی، دانش و مهارتهای ارائه شده، سطح فرهنگی و اقتصادی خانواده ها بستگی دارد. وجود هر کدام از این عوامل در کنار هم سبب رشد و توسعه اقتصادی جامعه خواهد شد. در این نوشتار بطور مختصر به بررسی این عوامل و تاثیرات آن پرداخته ایم.

 

لازمه پیشرفت اقتصادی در هر جامعه توسعه در افزایش جمعیت در آن نیست. به طور مختصر می توان گسترش اقتصادی را در نیروی انسانی ، کار و فعالیت فیزیکی و کسب دانش و مهارتهای لازم در زمینه های صنایع و حرفه ها دانست. به طور قاطع نمی توان گفت سرمایه گذاری در همه کشورها به عنوان تنها عامل پیشرفت اقتصاد به شمار می آید. بسیاری از اقتصاد دانان عقیده دارند که سرمایه گذاری با پیشرفت اقتصادی کشور الزاماً رابطه ای ندارد. بلکه مهارت و تکنیک است که موجبات بهره مندی هرچه بیشتر و بهتر از سرمایه گذاری ها را فراهم می سازد. آموزش و پرورش در پیشرفت  اقتصاد جامعه سهم مهمی دارد که قابل اندازه گیری است. پیشرفت اقتصاد با فراگیری مهارتها و تکنیکهای نو ارتباط دارد.فراگیری و آمادگی برای قبول تغییرات و دگرگونیهای علمی نتیجه تعلیمات مدرسه است. موضوع آموزش و پرورش در رابطه با اقتصاد جامعه را عامل نیروی انسانی آن جامعه تعیین می کند. آموزش و پرورش مثل صنایع است و بین سطوح آن مختلف روابطی وجود دارد. برای تربیت یک فرد متخصص در سیستم باید ده دانش آموزش در سطح متوسطه و یکصد نوآموز در سطح ابتدایی وجود داشته باشد. در گسترش اقتصادی مفهوم موازنه و عدم موازنه اصل مهمی است. هدفهای آموزش در سطح جهانی بر اساس تساوی فرصت برای همه نوجوانان تنظیم شده است .

ادامه نوشته

خلاصه فصل ششم تا یازدهم کتاب قلبها و اندیشه ها

عنوان : خلاصه فصل ششم تا یازدهم کتاب آموزش قلبها و اندیشه ها

درس : مبانی و اصول اقتصادی اجتماعی آموزش و پرورش                     تاریخ : 3/10/94                           استاد : دکتر ابوالفضل بختیاری

رشته : آموزش و پرورش تطبیقی ؛ دانشگاه آزاد اسلامی  واحد قم               دانشجو : بتول محققی

مقدمه :

دوستم بدار ، حتی وقتی کم ترین شایستگی را دارم؛ زیرا در آن وقت است که بیش ترین نیاز را به آن احساس می کنم.

مشکلات باید بدست گروه شاگردان حل شود نه معلم ؛ در جریان مشکلات و دعوای دانش آموزان موافقت هر دو طرف گرفته شود. نقش معلم در کمک به بچه ها در یادگیری و بدست گرفتن ابتکار عمل در دوست شدن با بچه های تنها و تازه وارد معنا می یابد. در مدارس ژاپن از راه تاکید بر ارزش هایی چون دوستی و مهربانی سعی می شود از آن برخورد های شدید پرهیز شود. در این نوشته برانیم با نقش بچه ها در برقراری نظم ، یادگیری و مراقبت ، مشارکت دانش آموزان در یادگیری و نگاهی به برنامه آموزشی ژاپن بپردازیم.

 

یکی از آموزگاران توضیح میدهد مایل نیستم بچه ها به خاطر حضور من ساکت شوند و اطاعت کنند بلکه میخواهم شاگردانی داشته باشم که خودشان بدانند که چکار باید بکنند. یکی از آموزگاران توضیح میدهد مایل نیستم بچه ها به خاطر حضور من ساکت شوند و اطاعت کنند بلکه میخواهم شاگردانی داشته باشم که خودشان بدانند که چکار باید بکنند. چهار ویژگی در نظام تعلیم وتربیت در مدارس پیش دبستانی وابتدایی ژاپن :شاگردان در نقش همتایانی برای معلم هستند؛توجیه انگیزه های مثبت برای عملکرد بچه ها ؛ درک وفهم عملی که از دانش اموزان سر زده است؛ناهنجاری های رفتاری به عنوان یه زائده شناخته شده است.این باور که اصولا بچه ها از نظر ذاتی خوب هستند در تاریخ آموزش های قدیم و نیز معاصر ژاپن در نظریه های رشد کودکان ژاپنی همواره حمایت شده است. وقتی بزرگترها به احساس ناراحتی بچه ها از مشکلات شان بیش از حد بها بدهند آنها در قبال وظایفی که بر عهده دارند کمتر احساس مسئولیت خواهند کرد. هدف از نظم نه اطاعت محض که فهم ودرک است.زمانی که بچه ها درک کنند که چه کاری درست و صحیح است آن را انجام خواهند داد نه به زور و اطاعت. هدف از نظم نه اطاعت محض که فهم ودرک است. معلم ها توضیح می دانند که بچه های خرابکار نیاز دارند تا ارتباطشان را بچه های دیگر تقویت کنند.آموزگاران ژاپنی با جلب احساسات و عواطف ،نظم را برقرار می کنند.آنان نظم وترتیب را به عنوان راهکاری برای برقراری توازن می شناسند. بیش از نیمی از واکنش های انضباطی مادران ژاپنی ، با تحریک عواطف و احساسات بچه ها به جواب می رسد.در نظام تربیتی ژاپن ،که توجه بیش از حدی به ایجاد ارتباطات قوی بین معلم وشاگردیا بچه ها با یکدیگر می شود،برگ برنده ی واقعی در وجود همان پیوندهایی است که از کمرنگ شدن آن،به شدت پرهیز دارند. روش انضباطی ژاپنی ها به استفاده از عواطف موجود در محیط ،ونه به برخوردهای قالبی و مقررات خشک گرایش دارد. نظم وترتیب ژاپنی ها ،که من شاهدش بودم ،شدیدا با روش های رفتاری نظیر امر ونهی های قاطعانه وضربتی که در بسیاری از مدارس آمریکایی دیده می شود در تضاد است. راه و روش های رفتاری در آمریکا ،به جای آن که بر ارتقا و نهادینه شدن ارزش های بین بچه ها تکیه کند یا در ساختن پیوند های ایشان با دیگران بکوشد ،سعی دارد تا از طریق پاداش یا تنبیه ،به کنترل سریع رفتار ها بپردازد. توماس روهلن معتقد است که نظام های جایزه وتنبیه ،تنها به عنوان آخرین راه حل ،کارایی دارد. همان طور که پیش تر دیدیم ،بچه های ژاپنی در اداره بسیاری از امور کلاس ،نه معلمان شان ،که همکلاسی های خود را دست اند کار می بینند.آموزگاران ژاپنی نیز به همین ترتیب ،لطف و صمیمیت خود را در محیط می پراکنند. انتقاد از سوی همکلاسی ها ،در مقایسه با نقدی که ممکن است بزرگتر از بچه ها بکنند،تهدید کمتری نسبت به شخصیت آنها به عنوان «بچه ی خوب» محسوب می شود.شخصیت بچه ی خوب ،به نوبه ی خود ،موجب می شود تا بچه ها در آینده ، مسئولانه ترعمل کند. بچه های کوچک در داوری های اخلاقی خود ،تمایل بیشتری به سخت گیری و برخوردهای شدید دارندو آموزگاران ممکن است با نفوذ ملایم خود از شدت آنها بکاهند. به گمان من آموزگاران ژاپنی از مداخله در دعواها پرهیز دارند ،به این دلیل که بچه ها ،خودشان ،مشکل را حل کنند ونیز به این دلیل که معتقد ند در یک دعوا،هر دو طرف را باید سرزنش کرد. البته ،آمریکایها ممکن است مایل باشند ،خط و مرز بیشتری میان تهاجم لفظی وبرخورد فیزیکی بکشند. مدیران ژاپنی به من می گفتند معلمی که اغلب بر سر شاگردانش فریاد می زند ،خود نیاز به یاری دارد وما به او کمک می کنیم. اما اگر این روش نیز به شکست منجر شود ،سعی می کنیم اورا به کلاس های غیر درسی و آزاد نظیر کلاس موسیقی یا خطاطی ویا حداقل به مقطع بالاتری منتقل کنیم. عشق به فعالیت های آموزشی ،نیروی حرکت را می آفریند.... یک نوع عشق ،عشق هشیارانه است که به واسطه ی آن ، معلم در شاگرد خود استعداد یک انسان کامل را می یابد واز صمیم دل برای تحقق آن تلاش می کند. کلاس درس مکانی است برای اشتباه کردن .ما نباید از اشتباه کردن بترسیم. ما نباید به اشتباهات بخندیم. وهمه ی ما رشد می کنیم . بگذارید کلاسی به وجود آوریم که در آن اگر اشتباه هم کردیم ،بدنیم که کسی هست تا اشتباه ما را تصحیح کند؛کسی هست تا به ما بیاموزد. علاقه ی من به نظام آموزشی ژاپنی ها ، در ابتدا به مقوله ی انضباط ،همکاری گروهی و جنبه های مربوط به رشد اجتماعی کودکان جلب شد. تا آن جا که توصیف یکی بدون دیگری، به پاره کردن نخ هایی ازمنسوج شبیه بود که می توانست به از هم گسیختن کل تار و پود منتهی شود. من در مطالعه ساختار یادگیری کلاس های اول ابتدایی 4 خصیصه برخورد کردم. نخست، مشارکت تمامی بچه ها ؛دوم آن که یادگیری جمعی است. سوم آن که یادگیری به فرایند خود ونیز آن چه به دست می آید، اصرار دارد. چهارم آن که یادگیری یک عمل فکری است که در شخص ،تولید اندیشه می کندواو را به تفکر وا می دارد.

تعلیم وتربیت در دوره ابتدایی،بر مشارکت فعال دانش آموزان درجریان یادگیری ،تاکید دارد وبه حفظ کردن مطالب ،به ویژه در دروس ریاضی و نیز علوم ،بهایی  نمی دهد. معلم ،بیشتر در نقش راهنمایی مطلع و آگاه است.واز اینکه در توزیع اطلاعات ونیز تعیین کننده درستی یا نادرستی پاسخ های بچه ها پیشقدم باشد، اجتناب می کند. ژاپنی ها برای بیان سبک ها وحالتهای عاطفی خود،از پاره ای کلمات وام گرفته شده انگلیسی نظیر «خشک» و «مرطوب» استفاده می کنند. روش خشک ،راهکاری مستدل ومنطقی ،غیر عاطفی واز نوع غربی است،در حالی که روش مرطوب،راهکاری  از پیش تعیین نشده ،عاطفی وپر از ریزه کاری های خاص واز نوع ژاپنی است.

هدف آموزگاران پیش دبستانی ژاپن از تحریض بچه ها به انتخاب جواب صحیح ،معمولا پنهان ماندن تلاش های خودشان از چشم بچه ها در توجه دادن آن ها به اصل موضوع وبرقراری احساسی همسو،بین خود وآن هاست.تاکید آن ها برای یادگیری ونیز به اهداف کلاسی از قبیل دوستی ،مهربانی ویاوری،به نظر می رسدکه تاثیر فزاینده ای بر روش یادگیری دانش آموزان ژاپن دارد. شعار «حمایت کن ،اما راهنمایی نکن  وانجام کارها را به کس دیگری عهده دار انجامش است ،به دست مگیر....» ژاپن دارای یک برنامه آموزش عمومی با متون کنترل شده و کتب معین درسی است. در کتب راهنمای آموزگاران ،بچه ها اغلب به طرف مشکل هدایت می شوند و رفتار آموزگاران با آن ها ،به عنوان شرکت کنندگانی فعال و صاحب فکر ،توصیف شده است که آرایشان دروس را پیش می برد. ارزیابی خود واندیشه کردن در همه ی فصول این کتاب ، به گونه ای خود را نشان می دهد.موضوع درس هر چه می خواهد باشد،تفکر ، بخشی از روند یادگیری است. هر چه مدرسه به دانش آموزان خود اهمیت بیش تری بدهد ،آن ها نیز به دروس مدرسه ،توجه فراوان تری می کند .

همه ی ما در قبال کلاس اولی ها مسؤول هستیم. امروز وظیفه «اول» بر عهده ی پدران و مادران است و وظیفه ثانی بردوش آموزگاران متعهد وعاقبت اندیش.... اگر بار پرورش و آموزش کودک ما ،سبک شمرده شود؛خسران بار گرانی را برای خود خریده ایم. پدران ومادران باید کودکان شان را بشناسند . کودکان ،دنیای کودکانه دارند.فکر آن ها پوششی از صداقت دارد.قلب هاشان را ریزی از مهر در بر گرفته است. کودکان آیینه اند.حرف آخرشان را اول می زنند.درون روشن شان همه ی تیرگی ها را پس می زندوبه تبعید می فرستد.حق            آن هاست که بدانند.بیاموزنند. بسیاری میپندارنند اگر با فرزندان شان کار کنند،مدرسه را دچار مشکل می سازند.جمعی دیگر می پندارند باید با فرزندان شان بی چون و چرا کار کنند واز سیر تا پیاز مسائل را آموزش دهند.وبه بچه ها منتق سازندو گروهی کودکان شان را به مهد  می سپرند و به حساب خود آن را بیمه می کنند. زهی خیال خام وباطل اگر پای سلیقه و یا حرف این و آن را به میان بکشیم و پیه سوز غفلت را چاغ راه کنیم.باید هوشیار بود وبه صواب گام برداشت وبا خبرگان و آگاهان این امر خطیر به گفت و گو نشست. چشم بگشاییم واندیشه کنیم تا شاهد لگد مال شدن گل های باغچه نباشیم. وظیفه دوم ،متوجه معلمین کلاس اول است. آموزگار پایه اول باید از خصوصیات ویژه ای برخوردار باشد زیرا که رسالتی«کلیدی» بر دوش دارد. او می خواهد الفبای راه را بیاموزد.

نتیجه گیری :

معلم کلاس اول باید اهل درد باشد.    درد شناس و دردمند باشد. جاذبه وصفا داشته باشد.کودک باشد و در برابر کودک کوچک ،بداند چه بخواهد ،چه بگوید وبداند چگونه عمل کند. شیرین درس بدهد و درکشف استعداد ها بصیر باشد. خوش بنویسد و خلاقیت در کارش موج بزند. نسبت به کودک مقید و منظم باشد.آراسته ،نظیف و خوش بو باشد. معلمی شغل نیست .انتخاب است ومعلمی کلاس اول انتخابی در انتخاب است.هر کس ،اجازه ندارد خود را معلم این پایه بداند.آن ها که بی هدف در این وادی سیر میکنند ،داس مرگ  به دست گرفته اند وهر چه زود تر می بایست از این حریم ملکوتی خارج شوند. امید اینکه از کشور عزیزمان ایران نیز بتوانیم آموزش و پرورش قلبها و اندیشه را جهانی نماییم.

 منبع:     

      لوءیس ، کاترین (1379). آموزش قلب ها واندیشه ها ،مترجمان: حسین افشین منش ، شیده ، ایل بیگی طاهر ، تهران:انتشارات  سازوکار، فصل ششم تا یازدهم